بهره‌گیری از قدرت پایداری فناوری برای رشد کسب‌وکار
تا اواخر قرن بیستم، پیشرفت چشمگیر در تمام شاخه‌های صنعت فناوری ما را به چندین انقلاب صنعتی با توسعه انفجاری تولید انبوه و مصرف انرژی برای دهه‌های متوالی رساند. همه این عوامل به رشد فزاینده جمعیت جهان و پیدایش به‌اصطلاح «جامعه مصرف‌گرای مدرن» انجامید؛ عواملی که ویرانی بی‌سابقه‌ای در منابع طبیعی به بار آوردند و محیط زیست کره زمین را دگرگون ساختند.
امروز بشریت بر لبه انتخابی تلخ ایستاده است. بر اساس برآوردها، اگر انتشار کربن را به‌طور اساسی کاهش ندهیم، شیوه عملکرد اقتصاد جهانی را دگرگون نسازیم و وضعیت را دست‌نخورده به حال خود رها کنیم، در حدود ۱۰ سال آینده معضلات زیست‌محیطی گسترده و برگشت‌ناپذیر خواهند شد. متعاقباً، سیاره ما آرام‌آرام به سرزمینی سوزان، سمی و دشوار برای سکونت تبدیل خواهد شد.
در ادامه به چند مورد از چالش‌هایی که باید در سال‌های پیش رو بر آن‌ها غلبه کنیم اشاره شده است: استفاده بی‌رویه و پایان‌ناپذیر از منابع تجدیدپذیر و غیرتجدیدپذیر، کاهش تنوع زیستی، جنگل‌زدایی در تمام قاره‌ها، تغییرات اقلیمی، ابرطوفان‌ها، ذوب شدن یخ‌های قطبی، انتشار مهارنشدنی دی‌اکسید کربن، آلودگی هوا و اقیانوس‌ها، فقر شدید در برخی مناطق و بسیاری موارد دیگر. حل هم‌زمان همه این مسائل مستلزم رویکردی انقلابی است و فناوری پایدار یکی از این پاسخ‌ها به شمار می‌رود.
فناوری پایدار چیست؟
آنچه روزگاری ریشه مشکلات بود، در نهایت باید به راه‌حل نهایی تبدیل شود. علم مدرن در پی یافتن راهکاری جامع و نظام‌مند برای اثرات مخرب زیست‌محیطی از طریق پیوند زدن دو مفهوم است: اهداف فناوری و پایداری.
فناوری پایدار به معنای منطقی‌تر، دوستدار محیط‌زیست‌تر، کم‌مصرف‌تر و بهینه‌تر کردن تدابیر فناورانه و مدیریتی است؛ رویکردی با تمرکز بر استفاده مجدد، مسئولیت اجتماعی، نوآوری و برنامه‌ریزی بلندمدت (شامل سرمایه‌گذاری روی تمام فناوری‌هایی که به بیشترین میزان کاهش ردپای کربن و پایداری فرایندهای تجاری در هر مرحله کمک می‌کنند). بسیاری از دولت‌ها و شرکت‌ها از هم‌اکنون اجرای اصول بنیادین فناوری‌های پایدار را برای مهار تخریب محیط زیست آغاز کرده‌اند:
- مصرف عاقلانه و بهینه منابع طبیعی (با اولویت دادن به منابع تجدیدپذیر)
- گذار از سوخت‌های فسیلی (زغال‌سنگ، نفت، گاز و غیره) به‌سوی منابع انرژی تجدیدپذیر
- پایبندی به توصیه‌های مربوط به پیشگیری از تغییرات اقلیمی
- بهبود زنجیره‌های تأمین بین‌المللی برای حفظ یکپارچگی و به حداقل رساندن ضایعات
- برقراری تعادل بهتر میان تولید شهری و روستایی
- اتخاذ تصمیماتی که حامی بوم‌شناسی و محیط‌زیست هستند
- محافظت از جوامع، گونه‌ها و مناطق آسیب‌پذیر
- کاهش انتشار گازهای سمی و به حداقل رساندن آلودگی
فناوری پایدار کلید معکوس کردن روند تخریب محیط زیست و پرورش آینده‌ای با رشد سازگار با طبیعت است. کسب‌وکارها با به‌کارگیری این اصول می‌توانند علاوه بر بهینه‌سازی عملیات خود، در ساختن سیاره‌ای سالم‌تر سهیم شوند.
چگونه به پایداری در فناوری دست یابیم؟
در عمل، حرکت به‌سوی پایداری در دنیای امروز ممکن است با اهداف سنتی کسب‌وکار مانند تلاش برای کسب درآمدهای بیشتر، کاهش هزینه‌ها و ارائه تجربه مناسب به مشتری تلاقی پیدا کند. شرکت‌ها در تمامی ابعاد برای فائق آمدن بر چالش‌های فناوری مدرن و حفظ سودآوری، به دنبال اجرای بهترین و اثبات‌شده‌ترین راهکارها و طرح‌های پایداری هستند تا بتوانند حمایت‌های دولتی و سازمانی و سرمایه‌گذاری‌های خصوصی را در محصولات پایدار جذب نمایند. همچنین مقوله پایداری با چند باور نادرست گره خورده است. در ادامه به بررسی و رد این باورها می‌پردازیم:
باور غلط اول: فناوری پایدار بسیار گران‌قیمت است
علیرغم برخی هزینه‌های اولیه، نمونه‌های موفق متعدد تجاری نشان می‌دهد که پیاده‌سازی پایداری فناورانه بازدهی فوق‌العاده‌ای به همراه دارد. علاوه بر این، هزینه‌های تحول دیجیتال اکنون دسترس‌پذیرتر از هر زمان دیگری است: مزایای هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء (IoT)، کلان‌داده (Big Data)، رایانش لبه‌ای (Edge Computing)، اتوماسیون رباتیک فرایندها (RPA) و رایانش ابری در حال حاضر حتی برای کسب‌وکارهای کوچک نیز کاملاً قابل دستیابی است.
باور غلط دوم: دستیابی به پایداری یک دردسر اضافه است، نه یک راه‌حل
همان‌طور که اشاره شد، گام‌های اولیه در پرورش فناوری پایدار و فرهنگ سازمانی ممکن است نیازمند مقداری سرمایه‌گذاری باشد. با این حال، به محض استقرار رویه‌های تجاری و فناوری‌های سازگار با محیط زیست، نتایج خود گویای همه‌چیز خواهند بود. فرایندهای بهینه‌شده و هدایت‌شده با رایانه یا محیط کاری هوشمند به شما امکان می‌دهد به‌طور چشمگیری در مصرف انرژی، آب یا مواد اولیه صرفه‌جویی کرده و از اتلاف سایر منابع جلوگیری نمایید. همچنین ارتقای بهره‌وری و کارایی انرژی به کاهش هزینه‌های عملیاتی و افزایش سودآوری شرکت حتی در کوتاه‌مدت ختم می‌شود.
باور غلط سوم: کارمندان تمایلی به کار در شرکت‌های پایدار با راهکارهای فناوری پایدار ندارند
شاید تصور می‌شود فشار مضاعفی به آن‌ها وارد خواهد شد (مدیر عصبانی را مجسم کنید که فریاد می‌زند: «باید زباله‌های دفتر را بادقت تفکیک کنید و کمتر کاغذ مصرف کنید! این ماه پاداش بی‌پاداش!») یا شاید نگران حقوق کمتر هستند؟ در هر صورت، این یک باور نادرست است. گزارش‌ها حاکی از آن است که نیروهای کار با اشتیاق کامل خواهان همکاری با شرکت‌های پایدار هستند: حدود دو‌سوم از کارمندان بالقوه گزارش داده‌اند که کار در شرکتی با فناوری‌های پایدار را به یک شرکت سنتی ترجیح می‌دهند.
باور غلط چهارم: شرکت‌های بزرگ هیچ اقدامی در قبال خطرات زیست‌محیطی انجام نمی‌دهند
برندها و شرکت‌های سرآمدی چون مایکروسافت، والمارت و آمازون در حال حاضر در مسیر رهبری استانداردهای فناوری پایدار گام برمی‌دارند. اقدامات زیر بخشی از فعالیت‌های پیشگامان پایداری و رهبران تجاری در کارهای روزمره است که الگوبرداری از آن به تمام شرکت‌های جهان (از جمله مجموعه‌های کوچک و متوسط) در صورت امکان توصیه می‌شود:
- به حداقل رساندن انتشار گاز دی‌اکسید کربن: ارائه خدمات آنلاین کارآمد و امکانات خرید اینترنتی برای بی‌نیاز کردن مشتریان از وسایل نقلیه شخصی.
- بازیافت مواد تولیدی: سرمایه‌گذاری روی ابزارهایی برای بازگرداندن مواد مصرف‌شده به چرخه‌های تولید.
- استفاده از مصالح ساختمانی کم‌مصرف و فناوری‌های ذخیره انرژی: پنل‌های خورشیدی، توربین‌های بادی، سنسورهای نوری، حسگرهای حرکتی، روشنایی LED، سیستم‌های سرمایشی و گرمایشی نوین و مواردی از این دست.
- به‌کارگیری موتورها و وسایل نقلیه هیدروژنی و الکتریکی.
- در کشاورزی: بهره‌گیری از سیستم‌های اینترنت اشیاء مبتنی بر هوش مصنوعی برای مدیریت و آبیاری خودکار مزارع.
- مدیریت مصرف آب از طریق شیرآلات و سرویس‌های بهداشتی مجهز به سنسور.
- طراحی فضای سبز و محوطه‌سازی پیرامون ساختمان‌های شرکت با تمرکز بر مصرف بهینه آب.
- تشویق و ترغیب کارکنان به استفاده از خودروهای برقی و سایر شیوه‌های حمل‌ونقل سازگار با محیط زیست نظیر دوچرخه و حمل‌ونقل عمومی.
- نظارت بر شرایط محیطی و پیاده‌سازی راهکارهای هوشمند برای پاسخگویی خودکار (سیستم‌های متمرکز کنترل و پاسخ مبتنی بر اینترنت اشیاء در صنایع مختلف و زمین‌های کشاورزی).
- افزودن قابلیت‌های مدیریت مصرف برق به محصولات، تجهیزات و ایستگاه‌های کاری کارکنان.
- ترجیح دادن اجاره فضاهای اداری «سبز»، استفاده از اقلام اداری با گواهینامه‌های زیست‌محیطی و خرید برق از منابع تجدیدپذیر (بادی، خورشیدی و غیره) در صورت امکان.
- حذف کاغذ تا بالاترین حد ممکن و حرکت به سمت سازمان بدون کاغذ (Paperless).
- بازیافت حداکثری اقلام مصرفی (باتری‌ها، پلاستیک، لامپ‌ها و غیره).
دستیابی به پایداری فناورانه چالشی قابل مدیریت و فرصتی برای شرکت‌ها است تا نوآوری کنند، هزینه‌ها را کاهش دهند و اعتبار خود را ارتقا بخشند. سازمان‌ها با کنار زدن باورهای غلط رایج و به‌کارگیری شیوه‌های پایدار می‌توانند مسیر پایداری را با حفظ سودآوری طی کرده و مزیت رقابتی خود را تحکیم کنند.
آیا فناوری پایدار به حفظ توان رقابتی شما کمک می‌کند؟
دستیابی به پایداری فناورانه بسیار سودآور است. آگاهی برند در زمینه پایداری به شما امکان می‌دهد صدای برند خود را رساتر کنید و توجه گسترده مخاطبان، به‌ویژه نسل هزاره (Millennials) و نسل زد (Gen Z) را به دست آورید. طبق گزارش مک‌کینزی (McKinsey)، شرکت‌های دوستدار محیط زیست بیشتر مورد تقدیر، اعتماد و استقبال مصرف‌کنندگان قرار می‌گیرند. هم‌زمان، بر اساس مطالعه‌ای دیگر، بخش قابل‌توجهی از مصرف‌کنندگان امیدوارند کسب‌وکارها پیش از اجبار مقررات سخت‌گیرانه دولتی برای انطباق با اصول زیست‌محیطی، خود داوطلبانه فناوری‌های پایدار را مستقر سازند.
مجموعه‌ای از پژوهش‌های دیگر نشان می‌دهد که اکثر مشتریان مایل به خرید محصولاتی هستند که مزایای پایداری دارند و توسط برندهای پایبند به تأمین اخلاقی و حافظ بوم‌شناسی عرضه می‌شوند. به بیان دیگر، مشتریان بالقوه از تلاش‌های سازمانی در جهت پایداری محیط زیست استقبال می‌کنند و همین امر پایداری را به یک مزیت رقابتی تعیین‌کننده بدل می‌سازد.
بهره‌گیری از فناوری‌های پایدار نه‌تنها سودآور است و پتانسیل رقابتی شما را بالا می‌برد، بلکه تا کنون امپراتوری‌های تجاری متعددی را از نقطه صفر بنا نهاده است. تلاش برای حل معضلات محیط زیستی و چالش‌های اجتماعی، اقتصادی نوین و چند میلیارد دلاری به وجود آورده و شاخه‌های تازه‌ای را در تولید، بهینه‌سازی انرژی و فناوری اطلاعات گشوده است:
- خودروها و کامیون‌های برقی: تنها به یک نام اشاره کنیم. تسلا (Tesla)! این شرکت که در سال ۲۰۰۳ تأسیس شد، ارزشی بیش از تمام خودروسازان جهان پیدا کرده است (با تولید حدود ۵۰۰ هزار دستگاه خودرو در سال ۲۰۲۰). هرچند تمام پروژه‌های خودروهای الکتریکی در سال‌های اخیر موفقیت‌آمیز نبوده‌اند، اما تسلا اثبات کرد که فناوری پایدار می‌تواند مفید، دوستدار محیط زیست و فوق‌العاده سودآور باشد.
- بازیافت پلاستیک: طبق برخی برآوردهای نگران‌کننده، انتظار می‌رود تا سال ۲۰۵۰ حجم پلاستیک‌های موجود در اقیانوس‌ها از نظر وزنی از ماهی‌ها فراتر رود. شرکت‌های متعددی از جمله مایکروسافت، اینتل و اِسته لودر تمام توان خود را به کار گرفته‌اند تا به نرخ بازیافت ۸۰ تا ۹۰ درصدی در فرایندهایشان دست یابند. بازیافت شیمیایی، به‌ویژه پلاستیک، اکنون سرمایه‌گذاری‌های میلیاردی به خود جذب می‌کند؛ برای نمونه اروپا اخیراً میزبان کارخانه عظیم بازیافت پلاستیک با ظرفیت فرآوری میلیون‌ها تن ضایعات شده است.
- موتورهای با سوخت هیدروژنی: صنعت نوپای دیگری که در سال‌های پیش رو در آستانه جهش چشمگیری قرار دارد. در حالی که موتورهای الکتریکی باتری‌محور بازدهی مصرف انرژی بهتری دارند، پیل‌های سوختی هیدروژنی ظرفیت انرژی بالاتر را به ازای وزن کمتر ارائه می‌دهند؛ ویژگی‌ای که آن‌ها را به بهترین راه‌حل برای تأمین انرژی حمل‌ونقل باری طولانی‌مدت (لوکوموتیوها، کامیون‌های سنگین و کشتی‌های باری) تبدیل می‌کند.
- فناوری هوشمند در کشاورزی: این رویکرد تحولی بنیادین در شیوه تولید محصولات غذایی است. پایش زمین‌های زراعی گسترده با پهپادها و کنترل از راه دورِ مصرف آفت‌کش‌ها، کودهای شیمیایی، سیستم‌های آبیاری، گرما، نور و فرایند برداشت، تمایز شگرفی با شیوه‌های پیشین ایجاد کرده است. این تحول پایداری کشاورزی را ارتقا داده و از مصرف بی‌رویه مواد شیمیایی، آب و سایر منابع جلوگیری می‌کند.
فناوری پایدار علاوه بر تقویت خوش‌نامی شرکت، افق‌های تازه‌ای برای رشد و درآمدزایی می‌گشاید. کسب‌وکارها با پیوند زدن استراتژی‌های تجاری خود با پایداری، می‌توانند به بازار پررونق مصرف‌کنندگان آگاه وارد شده و صنایعی نوآورانه و پاک ایجاد کنند.
چگونه می‌توانید برای پیاده‌سازی فناوری پایدار کمک بگیرید؟
آیا مایلید فناوری‌های دیجیتال پایدار را در فرایندهای تجاری خود مستقر سازید تا ارزش‌ها و مزایای نوینی برای برند، محصولات و خدماتتان خلق کنید؟ افزودن فناوری هوشمند به کسب‌وکار نیازمند اقدامی سنجیده و نظارت مهندسان متخصص است. تنها از این طریق است که فناوری می‌تواند به عاملی دگرگون‌کننده برای سازمان شما تبدیل شود و چشم‌اندازهای جدیدی از سودآوری را آشکار سازد.
این فرایند می‌تواند ترکیبی کارآمد از اینترنت اشیاء (IoT)، تصمیم‌گیری با تکیه بر هوش مصنوعی، حسگرها و کنترلرهای هوشمند، فناوری‌های کاهنده مصرف انرژی و گزینه‌های متنوع دیگری باشد که به جایگاه پایدار کسب‌وکارتان کمک می‌کنند.
دیدگاهتان را بنویسید