فصل ۲
زندگی 3.0 | انسان بودن در عصر هوش مصنوعی
جهان ما سیزده میلیارد و هشتصد میلیون سال پس از پیدایش بیدار شده و نسبت به خودش آگاهی یافته است. حالا همان موجودات هوشی از جنس خودشان ساخته‌اند و بزرگ‌ترین پرسش تاریخ روی میزشان است: هوشی هم‌ارز هوش انسانی چه زمانی به وجود خواهد آمد و اگر به وجود بیاید، این تحول چه معنایی برای بشریت خواهد داشت؟
درباره کتاب زندگی 3.0
در فصل دوم هام‌کست سراغ کتاب «زندگی ۳.۰» (Life 3.0) رفته‌ایم؛ از کتاب‌های پرفروش نیویورک تایمز در سال ۲۰۱۷، نوشته ماکس تگمارک، فیزیکدان و کیهان‌شناس سوئدی-آمریکایی، استاد دانشگاه MIT و از هم‌بنیان‌گذاران «مؤسسه آینده زندگی». نکته مهم این‌جاست که این کتاب از زبان یک برنامه‌نویس یا فیلسوف نوشته نشده؛ نویسنده‌اش یک فیزیکدان است. تگمارک درست مثل هر فیزیک‌دانی اول چند قدم عقب‌تر می‌ایستد: به‌جای شروع از چت‌بات‌ها و ربات‌ها، از ۱۳.۸ میلیارد سال پیش شروع می‌کند؛ زندگی را نه یک ماده، بلکه فرایندی می‌داند که اطلاعات خودش را حفظ و بازتولید می‌کند و بعد در مقیاس کیهان می‌پرسد: از این‌جا به بعد، حیات به کجا می‌رود؟
حاصل این نگاه کیهانی، معروف‌ترین ایده کتاب است:
- زندگی ۱.۰ که سخت‌افزار و نرم‌افزارش را تکامل تعیین می‌کند؛ مثل یک باکتری.
- زندگی ۲.۰ که نرم‌افزارش را خودش بازنویسی می‌کند؛ یعنی ما انسان‌ها که باورها، مهارت‌ها و اهداف‌مان را در طول عمر تغییر می‌دهیم.
- زندگی ۳.۰ که حتی سخت‌افزارش را هم خودش طراحی می‌کند؛ مرحله‌ای که هنوز به آن نرسیده‌ایم.
از دید تگمارک، هوش مصنوعی صرفاً یک محصول تکنولوژیک نیست؛ گام بعدی تکاملِ اطلاعات است و شاید تعیین کند که حیات بتواند میلیاردها سال در کهکشان شکوفا شود یا برای همیشه خاموش شود. به همین دلیل است که او این بحث را «مهم‌ترین گفت‌وگوی زمانه ما» می‌نامد. جالب این‌که مفهوم «۳.۰» امروز حتی از مرزهای هوش مصنوعی هم گذشته و به الگویی برای ارتقای خودِ انسان تبدیل شده است: بازنویسی نرم‌افزار ذهن و طراحی دوباره سخت‌افزار بدن.
تلاش تگمارک در این کتاب پیش بینی‌های قطعی درباره آینده هوش مصنوعی نیست بلکه سعی می‌کند سناریوهای مختلف را بسنجد و ما را برای آن‌ها آماده کند.
کارِ ما
البته کار هام‌کست روخوانی کتاب نیست. ما فصل‌به‌فصل مسائل کتاب را با اتفاقات روز گره می‌زنیم؛ از مدل‌های زبانی و رقابت غول‌های هوش مصنوعی تا سلاح‌های خودکار و آینده مشاغل. بعد، این‌ها را کنار نظرات و تحلیل کارشناسان‌مان می‌گذاریم. نتیجه چیزی است که در صفحات یک کتاب پیدا نمی‌کنید: بحثی زنده درباره دغدغه‌های واقعی امروز؛ کتابی که نقطه شروع گفت‌وگو است، نه پایان آن.
در این فصل با هم درباره این موضوعات حرف می‌زنیم:
• انفجار هوش؛ وقتی ماشینی بتواند نسخه باهوش‌ترِ خودش را بسازد، چه اتفاقی می‌افتد؟
• دوازده سناریوی تگمارک برای آینده حیات؛ از «خدای حامی» تا «دولت ۱۹۸۴»
• بیکاری تکنولوژیک و سرنوشت مشاغل در دنیای امروز
• هم‌راستایی هدف‌ها؛ چرا خطر از «بدجنسی ماشین» نمی‌آید، از هدف اشتباه می‌آید؟
• آگاهی و معنا؛ آیا ماشین می‌تواند واقعاً «چیزی حس کند» و در آن صورت چه چیزی از «انسان بودن» باقی می‌ماند؟
اگر شما هم دوست دارید درباره آینده‌ای که قرار است در آن زندگی کنید آگاهانه فکر کنید، این فصل برای شماست. هام‌کست را می‌توانید از طریق سایت هام، اسپاتیفای و سایر پادگیرها دنبال کنید.
